احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

40

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

قبلا دوسيه‌هاى مختلف را براى مطالعه روى ميز من حاضر كرده بودند يكى راجع بود باتباع آلمان در تهران و ولايات ديگرى بمكاتبات اخير با وزارت امور خارجه ايران سومى حاوى راپورتهاى مفصل در باب امور تجارتى و اقتصادى ، وزيرمختار مرا احضار كرد و بطور اختصار بوظايف ادارى و سياسى من اشاره نمود شاهزاده مردى نجيب و موقر بود سيماى او فراست فوق العاده را نشان نميداد اما به حليه راستى و درستى آراسته بود زندگانى بسيار مجلل و پاكيزه داشت در درشكه چهار اسبه سوار ميشد هفته چند روز مهمانى مفصل مينمود و علاوه بر اعضاء كورديپلوماتيك عده از محترمين ايرانى و صاحب‌منصبان روسى قزاقخانه و سويدى ژاندارمرى را دعوت ميكرد با وجود مقام بزرگ خانوادگى نسبت به مهمانان با نهايت ادب و فروتنى رفتار مينمود اصرار خاصى داشت كه من در تمام ضيافت‌هاى او حاضر شوم و بديدن هريك از رجال كه ميرفت حتى كسانى كه زبان خارجى ميدانستند و احتياج بمترجم نبود مرا با خود ميبرد . مراعات دقيق وقت از خصائص او بود و تاب چند دقيقه تأخير از ساعت معينه را نداشت همينطور در حفظ نظافت بدرجه وسواس ميرسيد از ديدن يك چوب كبريت زائد روى فرش يا مختصر گرد و غبار روى ميز نعره ميكشيد هر روز سم اسب‌هاى درشكه‌اش را واكس ميزدند و شبها سر شام حتى موقع تنهائى لباس سموكينگ بر تن و كفش برقى بر پا ميكرد مهمانيهاى او از حيث غذا و گل و مشروب ضرب المثل بود شامپانى فرانسوى وراين و اين آلمانى را بيدريغ به مدعوين مينوشانيد و دعوت‌هاى باشكوه و بىنظير پاكلوسكى كوزل وزيرمختار روس را بخاطر ميآورد چند روزيكه از ابتداى ماه ژوئن گذشت سفارت از عمارت شهرى به پارك ييلاقى واقع در تجريش انتقال يافت منهم بباغ ملك در گلاب‌دره نقل مكان نمودم ( باغ شميران سفارت آلمان در سال 1905 خريدارى شده و عمارت آن را كنت ركس وزيرمختار وقت بنا نموده است ) . استانيسلاس پاكلوسكى كوزل وزيرمختار روس واقعهء قابل ذكريكه از لحاظ روابط بين دو سفارت در اين ماه روى داد مذاكراتى بود كه مستر چرچيل Churchill نايب شرقى سفارت انگليس در يكى از پذيرائيها با نگارنده نمود . چرچيل به علت اينكه من با خوانين بختيارى رفت‌وآمد زياد دارم و آنها از نزديكترين دوستان سفارت انگليس هستند معتقد بود كه من نبايد عضويت سفارت آلمان را قبول كنم ظاهر اين اظهار ساده به نظر ميرسيد اما در باطن حكايت از رقابت